391
هستيد تا بدانيد چه مى‌گوييد 1».
گام سوّم: «اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد همانا شراب و قمار و بتها و تيرها، پليدى است از كردار شيطان، پس دورى جوييد از آنها 2»
اين راه و مسلك شرعى‌اى است كه قرآن از آن به عنوان راه برخورد با مشكل عظيم «شراب» استفاده كرده و توفيق حلّ آن را يافته است.
بايد پرسيد كه اثر اين قانونگذارى چيست؟
آمارهاى گرفته شده در كشورهاى اسلامى، حتّى كشورهاى عقب‌مانده، حاكى از داد و ستد اندك شراب در اين كشورهاست. در حالى كه در كشورهاى پيشرفته، با كمال تأسّف انسانيّت از اين معضل رنج مى‌برد. جهان اسلام به‌طور كلّى از سيزده قرن پيش تاكنون از اين بدبختى بدور مانده است.
قانون تحريم شراب در قرآن چگونه به اين پيروزى دست يافته است؟
اين طريق كه در نهايت به فرمان دينى قاطعى انجاميد، بدون كمترين ترديد به همان شيوه‌اى رخ داد كه در صفحۀ قبل به تشريح آن پرداختيم. در واقع اوّلين آيه، تنها به ذكر مضار شراب درجان و تن مسلمانان پرداخته است. اين راه خود در جهت طرح مشكل و ثبت و ضبط آن در زمرۀ گرفتاريهاى اجتماعى يك جامعۀ رو به رشد از ظرافت خاصّى برخوردار مى‌باشد. بدين طريق بود كه اين مشكل مى‌توانست راه خود را در ذهن افراد برتر جامعه، كه انگيزه‌هاى اخلاقى آنان را به حركت وامى‌داشت، باز نمايد. بنابراين مى‌توان گفت كه گام نخست در حكم « زمينه‌سازى » ضرورى به‌شمار مى‌رود. اين مقطع، مرحلۀ روانى مشكلى بوده كه بر اساس آن آيۀ محدود كنندۀ دوّم به اين صورت براى مسلمانان نازل مى‌شود:
« به نماز نزديك نشويد در حالى كه مست هستيد تا بدانيد آنچه را كه مى‌گوييد 3»
محدوديّتى كه در اينجا بچشم مى‌خورد آن است كه چون در خلال اوقات پنج‌گانۀ نماز نمى‌بايست در حالت مستى بود پس به شراب هم نبايد نزديك شد.
هدف اين آيه ترك دادن تدريجى معتادان به شراب بود و ديگر آن‌كه در نظر داشت قبل از قانون تحريم نهايى شراب و تعيين مجازات براى مرتكبين به اين خلاف،