133است اجزاى همنام يكديگر را جذب كنند و نه دفع و بنابراين امكان تشكيل هستههاى نخستين « اتم » نيز با اجزاى مزبور وجود دارد، لكن پرسش ديگرى را در اينجا طرح كرده و پاسخ آن را مىطلبيم و آن اينست:
در رابطه با عناصر 92 گانهاى 1 (كه مندليف آنها را ترتيب داده و جدولبندى كرده است) آيا جذب و جمع اجزاء نسبت به هستههاى نخستين در يك زمان و در وقت واحد پديدار گشته؟ يا اينكه نه، اين پديده در شكلى تدريجى و پياپى از يك عنصر به عنصر ديگر سرايت نموده و حادث شده است 2؟
اگر در زمينۀ اقتران زمانى (زمانى واحد) پديد آمده باشد، در اينجا تنها يك عنصر بهوجود خواهد آمد، زيرا مؤثّر واحد و عامل يگانهاى بر آن اثر گذارده است (و بهطور طبيعى عامل واحد تنها عنصرى واحد را مىتواند پديد آورد 3.
يعنى حالت مادّه در بساطت و سادگى خويش و خالى از بار الكتريسيته... و در چنين وضعى 91 حالت ديگر از اين قاعده مستثنى گشته و آن عامل يگانه در زمان واحد نمىتواند آنها را بهوجود آورد.
امّا اگر برعكس در آفرينش عناصر طبيعى، شكل تدريجى عبور از عنصر به عنصرى را بپذيريم، بهوجود آمدن بقيّۀ عناصر از عنصر نخستين مىبايست از نود و يك حالت گوناگون گذشته باشد، و به عبارت ديگر 91 تغيير حالت و تحوّل كيفيّت از مبداء عنصر اوّليه رخ نموده باشد، و نيز اين « پديده »، ممكن است از يك سلسله حاصل شده و يا از سلسلههاى متفاوت و گوناگونى گذشته باشد 4. پس در حالت اوّل، سلسلۀ واحدۀ 91 تحوّل محدود و مشخّصى را مىطلبد، و به عبارت ديگر:
هر عنصر آنگاه تشكيل مىگردد كه عناصر پيشين در آن باقى مانده باشند و در