78آمرزش الهى گاهى توسّط واسطه‌هايى همچون پيامبران به بندگانش مى‌رسد، گاهى هم بى‌واسطه. دعا، به خصوص دعاى صالحان، در سلسله نظام علت و معلول، اثر دارد و علّت تنها در علت‌هاى واقع در چهارچوب حسّ خلاصه نمى‌شود و در عالم هستى مؤثرهايى بيرون از احساس و حواس ما وجود دارد كه گاهى حتى از فكر ما هم دور است.

عقيده به شفاعت اوليا، نوعى اميد به رحمت خدا و آرزومندى بخشايش و لطف اوست. اسلام دريچه‌هاى اميد را به روى گنهكار پشيمان گشوده است، تا به سوى پروردگارش برگردد. يكى از اين دريچه‌ها توبه و استغفار است. دريچه ديگر، شفاعت براى گنهكاران است.

معناى اين، زمينه‌سازى براى گنهكاران و آسان نمودن خلاف به اميد شفاعت نيست، چون كه شفاعت، شرايط و حدودى دارد و مطلق و بى‌قيد و شرط نيست تا همه گناهكاران را شامل شود، بلكه نقش آن كاشتن بذر اميد در دل‌هاست.

دوم: بررسى آيات نفى كننده و اثبات كننده شفاعت

به اجماع همه علماى اسلام، در روز قيامت شفاعت براى پيامبر اعظم(ص) و هر كس كه خداوند اذن شفاعت دهد ثابت است و كسى منكر اين نيست، مگر آن‌كه معاند است، يا از قرآن و معارف اسلامى بى‌خبر است. ليكن آيات شفاعت، برخى نفى كننده است، بعضى اثبات كننده.