53خودش نسبت مىدهد و مىگويد:
أَنِّي أَخْلُقُ لَكُمْ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ فَأَنْفُخُ فِيهِ فَيَكُونُ طَيْراً بِإِذْنِ اللّٰهِ 1
من براى شما از گل به صورت پرنده مىآفرينم، پس در آن مىدمم، آنگاه به اذن پروردگار، پرنده مىشود.
و از همين جا بايد اعتراف كرد كه انحصار آفرينندگى در خداوند، به معناى انكار سنّتها در ميان پديدههاى طبيعى نيست، چرا كه نظام علّت و معلولى در اجزاى جهان ماده به معناى استقلال علّت در عليت و ايجاد نيست، بلكه خداوند اين قانون را در جهان ماده به وجود آورده و خود او پشت اين قضيه است. خورشيد و هوا در رويش زمين مؤثر است، آب هم در رشد گياه مؤثر است، ولى وجود مؤثر و تأثيرگذارىاش همه به اذن خدا و از مظاهر سنتهاى الهى در هستى است.
توحيد در ربوبيت
توحيد در آفرينندگى، مورد اتفاق ميان بيشتر مشركان بود و اختلاف آنان با موحّدان در توحيد ربوبى بود. مشركان زمان حضرت ابراهيم(ع) به يگانگى خالق هستى عقيده داشتند، جز اينكه به خطا معتقد بودند ستارهها ارباب وسررشتهداران اين عالمند، مناظره حضرت ابراهيم(ع) با آنان نيز بر همين موضوع، يعنى ربوبيت اجرام آسمانى (ماه و خورشيد و