43تسنّن و تشيع را مطالعه كند، در مى‌يابد كه تا اوايل قرن دهم، تسنّن در ايران رواج داشت، تا آن‌كه در دوره صفوى تشيع در ايران به عنوان مذهب اكر مردم رواج يافت.

البته رى، قم و كاشان، پايگاه شيعه بودند، ليكن اين شهرها در مقايسه با شهرهاى ديگر ايران، بسيار كوچك بودند.

خلاصه درس

فرضيه‌هاى موهوم پيرامون پيدايش شيعه عبارتند از:

فرضيه نخست: تشيع، ساخته و پرداخته عبدالله بن سبا و فرضيه دوم رنگ و ريشه ايرانى تشيع؛

تشيع، ساخته و پرداخته عبدالله بن سبا؛

طبرى درباره اين توهّم ساختگى داستانى نوشته است.

نظر محقّقان درباره اين فرضيه:

اولاً داستانى را كه طبرى آورده است به افسانه و خرافات شبيه‌تر است؛ زيرا باور كردنى نيست كه يك يهودى در زمان خلافت عثمان از صنعا بيايد و مسلمان شود و بزرگان صحابه و تابعين را بفريبد و همه جا بگردد و هسته‌هاى ضدّ عثمان تشكيل دهد و آنان را به مدينه آورده و بر ضدّ خلافت اسلامى بشوراند، آن‌گاه در برابر ديدگان صحابه و تابعين به خانه خليفه يورش آورند و او را به قتل برسانند. در ثانى بررسى سيره عثمان و معاويه نشان مى‌دهد كه آنان هرگز اجازه نمى‌دادند كه مخالفانشان در مناطق اسلامى بگردند و تبليغات عليه آنان انجام دهند.