249پاها مسح كنيد و اگر جنب بوديد، طهارت بجوييد و اگر بيمار يا در سفر بوديد يا يكى از شما از تخلّى آمد، يا زنان را لمس (آميزش) كرديد و آب نيافتيد با زمين پاك تيمم كنيد پس چهرهها و دستهايتان را از آن مسح كنيد، خداوند نمىخواهد بر شما سختى قرار دهد، بلكه مىخواهد شما را يارى كند و نعمتش را بر شما كامل سازد، باشد كه سپاس گوييد.
اين آيه، يكى از آيات الأحكام است كه احكام شرعى عملى از آنها استنباط مىشود. اينگونه آيات، هم تعبيرات روشنى دارد، هم دلالتى گويا، چون مخاطب اين آيات، تودههاى مؤمنى هستند كه مىخواهند رفتار خود را با آيات منطبق سازند.
وقتى انسان به اينگونه آيات كه عهدهدار بيان وظيفه مسلمان است مىنگرد، مثل وظيفه نمازهاى پنجگانه، آنها را روشن، استوار، بىابهام و گويا مىيابد كه خطابش به همه مؤمنان است و وظيفه آنان را هنگام نماز خواندن ترسيم مىكند.
حضرت جبرئيل، اين آيه را بر قلب پيامبر اعظم(ص) فرود آورد، آن حضرت هم آن را بر مؤمنان خواند، آنان هم تكليف خود را در برابر آن به روشنى و بدون ترديد و ابهام دريافتند و پيچيدگى در دورانى به آيه راه يافت كه تضارب آراء و پيدايش اجتهادها پيش آمد.
سبب اختلاف چيست؟
اگر آغاز اختلاف به زمان خليفه سوم بر مىگردد، سؤال اين است كه پس از گذشت نزديك بيست سال از وفات پيامبر، چه عاملى سبب