235مقصود در اينجا آن است كه روشن شود گفتن «الصلاة خير من النوم» در اثناى اذان صبح از سوى مؤذّن آيا مشروع است، يا بدعتى است كه پس از پيامبر صلى الله عليه و آله به وجود آمده، چون بعضى از مردم آن را در اذان پسنديده‌اند، چه تثويب همين باشد، يا مطلق دعوت به نماز، هرچند پس از اتمام اذان، با اين لفظ يا لفظ ديگر. روايات اين بحث متعارض است و نمى‌توان همه را به يك معنى برگرداند. اينك انواع اين روايات:

1- آنچه دلالت مى‌كند كه عبداللّٰه بن زيد آن را در خواب ديد و از آغاز، بخشى از اذان بوده است. گفتيم كه تشريع الهى والاتر از آن است كه از خواب يك صحابى ريشه بگيرد.

2- آنچه دلالت مى‌كند بلال آن را افزوده و پيامبر صلى الله عليه و آله هم پذيرفته كه بلال آن را جزء اذان قرار دهد. ¹

3- آنچه دلالت مى‌كند عمر بن خطاب به مؤذن دستور داد آن را در نداى صبح قرار دهد، امام مالك روايت كرده كه مؤذن نزد عمر بن خطاب رفت تا او را براى نماز صبح خبر كند، ديد خوابيده است. گفت: «الصلاة خيرٌ من النوم» (نماز بهتر از خواب است) عمر هم دستور داد آن را در نداى صبح براى نماز قرار دهد. ²

4- آنچه دلالت مى‌كند پيامبر خدا صلى الله عليه و آله آن را به ابومحذوره آموخت. ³

5 - آنچه بيان مى‌كند كه بلال در اذان صبح مى‌گفت: «حىّ على خير العمل» . پيامبرخدا صلى الله عليه و آله دستور داد به جاى آن بگويد: «الصلاة خيرٌ من النوم». ⁴