230شركت نداشته است. برخى از روايات را در اين مورد مى‌آوريم:

1. كلينى از امام باقر عليه السلام روايت مى‌كند كه فرمود: چون رسول خدا صلى الله عليه و آله را در شب معراج به آسمان بردند و به بيت المعمور رسيد و وقت نماز شد، جبرئيل اذان و اقامه گفت: پيامبر خدا صلى الله عليه و آله جلو ايستاد و فرشتگان و پيامبران پشت حضرت محمد صلى الله عليه و آله صف بستند.

2. امام صادق عليه السلام فرمود: چون جبرئيل، اذان را بر رسول خدا صلى الله عليه و آله فرود آورد، سر آن حضرت در دامان على عليه السلام بود. جبرئيل اذان و اقامه گفت، چون پيامبر خدا صلى الله عليه و آله بيدار شد، على عليه السلام گفت: آيا شنيدى؟ حضرت فرمود:

آرى. گفت: حفظ كردى؟ فرمود: آرى و فرمود كه بلال را صدا كنيد، على عليه السلام بلال را خواست و پيامبر صلى الله عليه و آله به او آموخت.

3. شهيد در ذكرىٰ از فقيه شيعه در اوايل قرن چهارم يعنى ابن ابى‌عقيل نقل كرده كه او از امام صادق عليه السلام روايت كرده كه آن حضرت لعنت كرد كسانى را كه مى‌پنداشتند پيامبر خدا صلى الله عليه و آله اذان را از عبداللّٰه بن زيد گرفته است و فرمود: بر پيامبر شما صلى الله عليه و آله وحى نازل مى‌شود، آنگاه مى‌پنداريد كه او اذان را از عبداللّٰه بن زيد فرا گرفته است؟ ¹

در نقل اين نكته از ائمۀ اهل بيت عليهم السلام ، شيعه تنها نيست. حاكم و ديگران هم همان نقل را از ايشان دارند. اينك چند نمونه هم از طريق اهل سنت:

4. حاكم از سفيان الليل نقل كرده است كه چون قضاياى حسن بن على عليهما السلام پيش آمد، در مدينه خدمت او رسيديم. سخن از اذان به ميان آمد. بعضى از ما گفتند: آغاز اذان در پى خوابى بود كه عبداللّٰه بن زيد ديد.

حسن بن على عليهما السلام فرمود: جايگاه اذان والاتر از اين است. جبرئيل در