183عبادة بن صامت گويد: از قضاوت و حكم پيامبر خدا صلى الله عليه و آله اين بود كه در معدن، چاه، حيوان فرار كرده، غرامتى نيست، اما در ركاز خمس است. 1
مردى از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله سؤال‌هايى كرد، از جمله اين كه: در خرابه‌ها و نشانه‌ها گنج مى‌يابيم، حضرت فرمود: در آنها خمس است. 2
2- خمس در سود كسب
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله دستور داد از هر چه انسان به دست مى‌آورد، چه سود كسب يا جز آن، خمس داده شود. برخى از روايات چنين است:
گروهى از عبدالقيس حضور پيامبر خدا صلى الله عليه و آله آمدند و گفتند: مشركان بين ما و شما هستند و جز در ماه‌هاى حرام دسترسى به شما نداريم. به ما توصيۀ جامعى بفرما كه اگر به آن عمل كنيم وارد بهشت شويم، ديگران را هم به آن فرا بخوانيم. پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: شما را به چهار چيز فرمان مى‌دهم و از چهار چيز نهى مى‌كنم. شما را فرمان مى‌دهم به ايمان به خدا، آيا مى‌دانيد ايمان چيست؟ شهادت به يكتايى خدا، اداى نماز، پرداخت زكات و دادن خمس غنائم. 3
روشن است كه پيامبر صلى الله عليه و آله ، از بنى‌عبد القيس نخواسته كه غنائم جنگى را بپردازند، چرا كه آنان در غير از ماه‌هاى حرام از قبيلۀ خود نمى‌توانستند بيرون روند، چون از مشركان مى‌ترسيدند. پس مقصود از غنائم، يعنى آن چه به دست مى‌آورند.