39اعظم طواف مى‌نمايند.و بداند كه:مقصود كلّى،طواف دل است به پروردگار خانه.پس ابتدا و ختم طواف را به ياد او كند.و روح طواف و حقيقت آن طواف دل است در حضرت ربوبيّت و خانه،مثال ظاهرى است در عالم جسمانى.و خانه در عالم ملك و شهادت نمونه‌اى است از حضرت ربوبيّت در عالم غيب و ملكوت.
وآنچه رسيده كه:«بيت المعمور در آسمان در مقابل خانۀ كعبه است و طواف ملائكه بر آن چون طواف بنى‌آدم است بر كعبه». 1دور نيست كه اشاره به اين مشابهت باشد.
و چون رتبۀ اكثر نوع انسان از طواف خانه اصلى قاصر است امر شد به ايشان كه:
متشبّه به انسان شوند در طواف خانه مكّه.
«فَاِنَّ مَنْ تَشَبَّهَ بِقَوْمٍ فَهُوَ مِنْهُمْ»؛ «هر كه خود را شبيه به قومى كند از ايشان محسوب است».
پريشان نيستى مى‌گو پريشان.
و چون به نزد حجرالاسود آيد كه آن را ببوسد متذكّر اين شود كه:آن به جاى دست خداست در زمين و عهود بندگان در آن است.
از حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله مروى است كه:«حجرالاسود دست خداست در ميان خلق، كه آن بندگان مصافحه مى‌كنند با او چون مصافحۀ بنده با آقا،يا دخيل كسى با كسى». 2
از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام مروى است كه:چون خداى-تعالى-عهود از بندگان خود گرفت امر فرمود به حجرالاسود تا آن را فرو برد.پس،از اين جهت در نزد آن مى‌گويند: «اَمٰانَتِي ادَّيْتُهٰا وَ مِيثٰاقِي تَعَهَّدْتُه»؛ «امانت خود را ادا كردم و پيمان خود را نگاهداشتم.» تا حجرالاسود به اين شهادت دهد. 3
و فرمود كه:«ركن يمانى درى است از درهاى بهشت كه از روزى كه گشوده شده