362معناى جدال در زمان برگزارى و مناسك حج تفسير نموده وبا تبيين اسلامى در اين زمينه‌ها گفتگو در مسائل جاهلى حج را تمام شده دانسته‌اند و كلمۀ«لا»را به مفهوم نفى گرفته‌اند،اصولاً اين آيۀ شريفه ربطى با مسائل جارى حج آنگونه كه در سؤال طرح نموديم،نخواهد داشت.و همچنين طبق نظريۀ اكثر فقها و مفسران شيعه،كه جدال ممنوع را«قسم مؤكّد»مى‌دانند،موردى بر منع از اين حركت مقدّس در حج نخواهد بود.
امّا بر پايه نظريۀ معناى مشهور بر تفسير كلمۀ«لا»در«لا جدال»؛مانند مشابهش در «لا رفث ولا فسوق»،به معناى نهى و حرمت جدال،بى‌شكّ نمى‌توان آن را به معناى مطلق و شامل هر نوع مجادله و مباحثه و عمل خلاف‌انگيز تفسير نمود؛زيرا در اين صورت نقل فتاواى مختلف در مورد احكام و مناسك حج،بلكه خود اعمال كه گاه بر اساس اختلاف نظر به صورتهاى متفاوت انجام مى‌گيرد،مصداق جدال خواهد بود و اصولاً شامل برخورد خشن و تحميلى حاميان و عاملان بازدارندۀ حركتهاى سياسى عبادىِ زائران خانه خدا نيز خواهد بود.بديهى است كه امكان برگزارى حج به نحوى كه هيچگونه گفتار و عمل خلاف‌انگيز در آن نباشد هرگز امكان‌پذير نيست و هيچ مفسر و فقيهى ملتزم به آثار گسترده و حرجى«نهى از جدال»بطور مطلق نخواهد بود.
نتيجۀ اين بحث آن است كه تنها جدالى مى‌تواند مصداق آيه و حرام باشد كه به قصد ايجاد تفرقه و دشمنى انجام پذيرد.
أَنِ اعْبُدُوا اللّٰهَ وَ اجْتَنِبُوا الطّٰاغُوتَ. 1
وَ الَّذِينَ اجْتَنَبُوا الطّٰاغُوتَ أَنْ يَعْبُدُوهٰا وَ أَنٰابُوا إِلَى اللّٰهِ لَهُمُ الْبُشْرىٰ.... 2
آنچه كه ما امروز ادّعا مى‌كنيم و انتظار آن را داريم،چيز ديگرى است كه از حج رسول خدا صلى الله عليه و آله آموخته‌ايم و روح حج و حقيقت مراسم حج و فلسفه اين فريضۀ الهى، سياسى و عبادى آن را ايجاب مى‌كند.و تجزيۀ حج و خالى نمودن اعمال حج را از آن،