361منازعه و جدال را به دنبال دارد.از اين رو تصوّر مى‌شود كه معامله و داد و ستد نيز در حج بايد حرام باشد.

قرآن در دنبالۀ همان آيه،با ذكر: لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنٰاحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلاً مِنْ رَبِّكُمْ. ¹

كسب مشروع و داد و ستدى را كه براى به دست آوردن فضل الهى باشد تجويز نموده.از اين نكته به خوبى مى‌توان اين نتيجه را به دست آورد كه هر جدالى حرام و ممنوع نيست و فريادها و حركتهايى كه براى به دست آوردن فضل مادى و معنوى الهى و رسيدن به نتايج مشروع در گسستن وابستگيها و برائت از كفار و دعوت به اتحاد مسلمانان و بيدارى امت و نفى سلطۀ شرق و غرب باشد؛نه تنها ممنوع نخواهد بود بلكه خود مصداق:

لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنٰاحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلاً مِنْ رَبِّكُمْ است.

نتايج اين بحث

پس از بررسى مجموع مباحث گذشته،بار ديگر اين پرسش را براى يافتن پاسخ صحيح و منطقى مطرح مى‌كنيم:

كدام جدال در حج نهى شده است؟

آيا آنچه امروز به بركت پيروزى انقلاب اسلامى در ايران به رهبرى حضرت امام خمينى قدس سره و گسترش آگاهى و تفقّه صحيح اسلامى و بيدارى ملل مسلمان در ايام حجّ به صورت يك حركت سياسى عبادى انجام مى‌پذيرد.

و به پيروى از حج رسول‌اللّٰه صلى الله عليه و آله،كه در لابلاى مراسم،روح توحيد را احيا و شرك و تشكّل سياسى مشركين را محكوم و مقهور مى‌نمود،همۀ ابعاد حج را جامۀ عمل مى‌پوشانند.

آيا اين حركت مقدس و الهى،جدال ممنوع است و قرآن در آيۀ: لاٰ جِدٰالَ فِي الْحَجِّ از آن نهى نموده است؟!

بر اساس نظريّۀ عده‌اى از صاحب‌نظران و مفسّران بزرگ،كه جدال در حج را به