196مىگويد،«مالكيه و حنفيه»قائل به وجوب و دو فرقۀ ديگر يعنى«شافعيه و حنبليه»قائل به استحباب آن،حتى در طواف واجباند.
از سوى ديگر اختلافنظر در محل برگزارى نماز طواف است كه اين نيز مورد اختلاف عامه و خاصه مىباشد،در حالىكه اكثر قريب به اتفاق شيعه معتقدند محل برگزارى آن،پشت مقام ابراهيم عليه السلام است و به آيات و روايات استناد كردهاند.
برخى از فقهاى متقدم،نماز نزد مقام ابراهيم را الزامى ندانسته و انجام آن را در هر نقطهاى از مسجدالحرام كافى و مجزى مىدانند.البته قائل به اين قول بسيار اندك و بهقول فقها«قولِ شاذ»است كه به موجب آن اجماع اماميه را نمىتوان نقض كرد.همچنانكه در مورد نماز طواف واجب عمره و حج و طواف مستحب و طواف نساء نيز پارهاى اختلافنظريهها به چشم مىخورد.فقهاى عامه نيز قيد مقام ابراهيم را الزامى ندانسته و به انجام نماز در هر نقطهاى از مسجد حتى حجر اسماعيل فتوى دادهاند.
«گفتنى است در حال حاضر هيچيك از فقهاى شيعه قائل به استحباب نماز طواف در عمره و حج؛اعم از واجب يا مستحب نيستند و عموماً به وجوب آن فتوى مىدهند، همانگونه كه فقهاى عظام قيد«مقام ابراهيم»را نيز در اين نماز الزامى مىدانند كه البته در طواف مستحب (خارج از اعمال عمره و حج) اين قيد وجود ندارد همچنانكه اصل نمازِ طواف نيز در طواف مستحبى،معتبر نيست و مىتوان آن را انجام نداد و يا در هر نقطۀ مسجد انجام داد.
نماز طواف در حال ازدحام
همانگونه كه در دو روايت سابقالذكر ديديم،نماز طواف بايد نزديك و پشت مقام ابراهيم باشد ولى از آنجا كه نماز پشت مقام و نزديك به آن،غالباً موجب مشقت و گاه غيرممكن است لذا هنگامى كه ازدحام مانع شود و يا براى طوافكنندگان ايجاد مزاحمت نمايد،روايات ما اجازه مىدهد نماز طواف پشت مقام و با فاصله خوانده شود؛بهگونهاى كه منافى با مدلول آيۀ كريمه نباشد كه جاى نماز را به مقام ابراهيم محدود ساخته است؛ وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقٰامِ إِبْرٰاهِيمَ مُصَلًّى... به اين مضمون روايتى است كه شيخ طوسى در