137
سودمند بوده و نيازهاى مردم در اطراف و اكناف زمين را برمى‌آورد.»
«مَعَ مَا فِيهِ مِنَ التَّفَقُّهِ وَ نَقْلِ أَخْبَارِ الْأَئِمَّةِ عليه السلام إِلَى كُلِّ صُقْعٍ وَ نَاحِيَةٍ كَمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ:فَلَوْ لاٰ نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طٰائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ...».
«علاوه بر آن،حج جايگاه فراگيرى فقه و احكام دين و انتقال و گسترش اخبار پيشوايان عليهم السلام به تمامى گوشه و كنار [ جهان ] است.همانگونه كه خداوند فرمود:پس چرا كوچ نمى‌كنند از هر فرقه و...» 1
آن حضرت سپس به برخى از اعمال حج اشاره نموده،نكاتى را در فلسفۀ هر يك بيان مى‌كند و به حاجيان مى‌نماياند كه:حج واقعى فراتر از يك سلسله رفتارها و كارهاى خشك و بى‌روح است.آنگاه مى‌افزايد:
«اگر كسى بگويد:چرا مردم به احرام مأمور شده‌اند؟ پاسخش آن است كه:
تا (حاجيان) قبل از ورود به حرم خداوند بلند مرتبه،خاشع و خدا ترس شوند و از اشتغال به چيزى از دنيا و زينت‌ها و لذّتهاى دنيايى و از هر سرگرمى و هوسرانى خود را دور داشته،با تمام وجود روى به سوى او كنند...» 2
اسرار حج در نهج البلاغه
على بن ابيطالب عليه السلام دربارۀ اسرار و معارف حج فرمود:
«خداوند حج را بر شما واجب كرده،آنجا را قبلۀ مردمان ساخت،و آن را براى دينداران نشانۀ فروتنى در برابر عظمت او و اعتراف به عزّت و بزرگوارى خداوند قرار داد.و از ميان بندگان خود،افراد گوش به فرمانى را برگزيد،كه دعوت او را پذيرفته،گفتارش را گوش فرا دادند و بر جايگاه پيامبران ايستادند و چونان فرشتگانى شدند كه بر گرداگرد عرش خدا