603پذيرفتهاند داشتن محرابى براى شيعيان در بيتالله و تجديد بناى مقابر بقيع و اما سوم كه نپذيرفتهاند حق اظهار رأى و عمل در رؤيت هلال. به اين مناسبت حضرت ايشان خود نيامدهاند و هيأتى را فرستادهاند، گويا به رياست پسر خود ... . 1
ج) اختلاف در ثبوت هلال ذى حجه در منابع فقهى
بحث ثبوت هلال و چگونگىهاى آن، معمولاً در كتابهاى فقهى، در كتابالصوم، و در كتابالشهادات به مناسبت عدم پذيرش شهادت زنان در رؤيت هلال، مطرح شده و در كتابالحج - بهجز در سه سدۀ اخير - سخنى از آن به ميان نيامده است، حتى در رسالههاى مناسك حج از شهيد اوّل و شهيد ثانى و ديگران. در كتابهاى فقهى متقدّمان و نيز آثار فقهى محقّق حلّى و علاّمه حلّى مانند قواعد الأحكام، إرشاد الأذهان و تبصرة المتعلّمين در كتابالحج از اين موضوع بحثى به ميان نيامده است. فقط علاّمۀ حلّى در منتهى و تذكره و تحرير به پيروى از كتب فقهى اهل سنت متعرّض اين فرع شده كه اگر شب سىام ماه ذىقعده هوا ابرى بود و هلال ذىحجه ديده نشد، تكليف چيست؟ و فروعى مانند آن.
سپس شهيد هم در دروس متعرّض همين فروع شده؛ از جمله اينكه: «ولو رأى الهلال وحده أو مع غيره، و ردّت شهادتهم وقفوا بحسب رؤيتهم و إن خالفهم الناس و لا يجب عليهم الوقوف مع الناس» كه اين را فقها دربارۀ ماه مبارك رمضان هم فرمودهاند و علاّمه در منتهى هم از شافعى نقل مىكند كه «أنّهم يقفون على حسب رؤيتهم و إن وقف الناس في غير ذلك». 2
ولى از بحث اختلاف شيعه و سنّى، در ثبوت هلال ذىحجه در مكّه، در كتابهاى فقهى تا سه سدۀ پيش خبرى نيست و گويا حاجيان شيعه همزمان با سنّيان مناسك حج را انجام مىدادهاند؛ همچنانكه در عصر ائمۀ معصومين عليهم السلام و از اواخر دورۀ صفوى به اين سو، به علل گوناگون، اختلاف در ثبوت هلال ذىحجه ميان شيعه و سنّى مطرح شد كه