548بود. در مدينه هم در محلّۀ عزّيات حوالى مسجد بلال استقرار داشتند و نشريۀ زائر نشانى و شماره تلفن دفاتر بعثه‌ها در مدينه و مكه را منتشر كرد. براى سهولت كار مراجعان يعنى مردم و روحانيون كاروان، اگر تدبيرى انديشيده شود كه دفتر كار بعثه‌ها در مكه و مدينه در يك ساختمان باشد فوائد بسيار دارد و وقت مراجعان بيهوده تلف نمى‌شود و دسترسى به آنان را براى همه آسان مى‌كند.
ضرورت و كار بعثه‌ها
در ضرورت اصل وجود بعثه‌ها در حرمين هيچ شكى نيست. مسائل زيادى براى زائران پيش مى‌آيد كه گاه روحانيون كاروانها هم از عهدۀ پاسخ آن برنمى‌آيند يا به پاسخ قطعى نمى‌رسند. با توجه به اهميت و حساسيت و پرهزينه بودن حج و اينكه ديگر نصيب بسيارى از حاجيان نمى‌شود، براى نجات از ترديد و دودلى، دانستن قطعى تكليف يك ضرورت است و اين مقصود با وجود بعثه‌ها حاصل مى‌شود. البته نادراً ديده شده است كه برخى بعثه‌ها باز در حكم برخى مسائل درمى‌مانند و به احتياط توسّل مى‌جويند و چاره‌جويى مى‌كنند.
علاوه بر پاسخ به مسائل شرعى، دريافت وجوه شرعى، ديدار با عالمانِ جهان اسلام و ديگر مسلمانان و توجيه و ارشاد آنان نيز از جمله كارهاى برخى بعثه‌هاست. البته امسال اعضاى بعثه‌ها تقريباً با فاصله اندكى پس از اتمام اعمال سريعاً به سوى ايران پرواز كردند، در حالى كه هنوز حجاج بسيارى از ايران و ديگر كشورها در مكه و مدينه بودند و مسائل فقهى برايشان پيش مى‌آمد و نياز به وجود بعثه‌ها احساس مى‌شد. اگر ترتيبى اتّخاذ شود كه همواره از آغاز تا پايان حضور حجّاج در حرمين، با تقسيم كار و عزيمت تدريجى اعضا به عربستان، حداقل تعدادى از اعضاى هر بعثه در حرمين حضور داشته باشند، بسيار به جاست.
نكتۀ ديگر كه توجه به آن شايسته است نداشتن توقعِ خارج از عرف و معمول از مسؤولان و كارگزاران حج است كه متأسفانه برخى رعايت نمى‌كنند و توقّع نوعى امتياز و