198نكتۀ قابل ذكر اينكه پس از رسيدن به مكّه، معلوم شد كه يكى از چهار اتوبوس كه اتفاقاً تعدادى از خواهرانِ زائر نيز در آن حضور داشتند، بدون روحانى بوده است. تنها روحانى اتوبوس ديگر نيز حجة الاسلام رضايى روحانىِ كاروانِ بعثه بود؛ در حالى كه در دو اتوبوس ديگر عده زيادى روحانى وجود داشت كه مىتوانستند راهنما و كمك كار ديگر زائرانِ آن دو اتوبوس باشند.
اين نكته از آن رو ياد شد كه در سالهاى آينده دستاندركاران امر بدين نكته توجه كنند و با توجه به آن، ليست افراد اتوبوسها را تنظيم نمايند.
در مسجد شجره، پيش از تلبيه و پس از نماز مغرب و عشا، حال خوش و اشك و آه و انقلاب برخى روحانيان ستودنى و بر ديگران تأثير گذار بود. روحانىِ كاروانى كه كار كشته و با سابقه به نظر مىرسيد، محضِ احتياط به زائران كاروانش مىگفت كه تلبيه را دو جور بگويند، يك بار: «إنّ الحمد والنِّعمة» به كسر نون نعمت، و بار ديگر «إنّ الحمدَ والنَعمة» به فتح نون نعمت! غافل از آنكه در اينجا قطعاً و جزماً «نِعمت» به كسر نون صحيح، و «نَعمت» به فتح نون خطاست. توضيح آنكه در قرآن مجيد همه جا به صُوَر و اشتقاقات گوناگون «نِعمت» به خداوند متعال نسبت داده شده است. در تلبيه هم نعمت را به خداوند سبحان نسبت مىدهيم: «إنّ الحمدَ والنِعمة لك والملك»، ولى «نَعمت» به فتح نون ممدوح نيست و صاحبانِ آن مذمت شدهاند. براى توضيح افزونتر بجاست بيفزايم كه:
دو كلمه در دو آيۀ شريف در قرآن مجيد هست كه در يك مورد همۀ مترجمان فارسى معاصر - تا آنجا كه بنده مطّلعم - و در مورد ديگر بيشتر آنها اشتباه ترجمه كردهاند: يكى آيۀ 27 سورۀ دخان (44) و ديگرى آيۀ يازده سورۀ مزمل (73) «كَمْ تَرَكُوا مِنْ جَنّٰاتٍ وَ عُيُونٍ* وَ زُرُوعٍ وَ مَقٰامٍ كَرِيمٍ* وَ نَعْمَةٍ كٰانُوا فِيهٰا فٰاكِهِينَ*» و «وَ ذَرْنِي وَ الْمُكَذِّبِينَ أُولِي النَّعْمَةِ وَ مَهِّلْهُمْ قَلِيلاً*».
كلمۀ «نَعمة» در اين دو آيه به فتح نون است و در قرآن تنها همين دو جا هست و با كلمۀ «نِعمة» به كسر نون تفاوت بسيار دارد؛ ولى بيشتر مترجمان هر دو («نِعمة و نَعمة») را به «نِعمت» - و مرادفان آن - ترجمه كردهاند كه البته اشتباه است. توضيح آنكه: «نِعمة» (به كسر) از نظر قرآن مجيد منسوب به خداوند متعال است و ممدوح است؛ ولى «نَعمة» (به