503
حوادث سال دهم هجرت
43 حجة الوداع
در ميان عبادات دستجمعى اسلام، مراسم حج، بزرگترين و باشكوه‌ترين عبادتى است كه مسلمانان بجاى مى‌آورند. زيرا اين مراسم آن هم سالى يكبار، براى ملت مسلمان بزرگترين مظهر وحدت و يگانگى، نشانۀ كامل وارستگى از مال و مقام، نمونۀ بارز مساوات و برابرى تمام انسان‌ها و وسيلۀ تحكيم روابط در بين مسلمانان و...
مى‌باشد. حال اگر ما مسلمانان از اين خوان گسترده كمتر استفاده مى‌كنيم، و اين كنگرۀ سالانۀ اسلامى را (حقا كه مى‌تواند پاسخگوى بسيارى از مشكلات اجتماعى ما و مبدأ تحولاتى عميق در زندگانى ما، باشد) بدون بهره‌بردارى كامل، برگزار مى‌نماييم: نشانۀ قصور قانون نيست، بلكه گواه بر قصور و يا تقصير رهبران اسلامى است كه درصدد استفاده از اين مراسم بر نمى‌آيند.
از روزى كه «خليل الرحمن»، از بناى كعبه فراغت يافت، و خداپرستان را به زيارت اين خانه دعوت نمود، پيوسته اين نقطه، كعبۀ قلوب، و مطاف ملت‌هاى خداشناس بوده است. همه ساله گروهى از اكناف جهان، و نقاط مختلف عربستان، به زيارت اين خانه شتافته، و مراسمى را كه از حضرت ابراهيم عليه السلام آموخته بودند، انجام مى‌دادند.
اما گذشت زمان، انقطاع ملت حجاز از رهبرى پيامبران، خودخواهى قريش، حكومت بت بر افكار جهان عرب، موجب شده بود كه مراسم حج از نظر زمان و