328خندق بر اثر بروز تخته سنگ‌هاى عظيمى دچار اشكال مى‌شد، به خود پيامبر صلى الله عليه و آله متوسل مى‌شدند و پيامبر با ضربات محكمى صخره‌هاى عظيم را درهم مى‌شكست.
طول خندق، با توجه به تعداد كارگران به دست مى‌آيد. زيرا شمارۀ مسلمانان در آن روز، بنا به نقل مشهور 3000 نفر بود 1 و قرار شد كه هر ده نفرى، متصدى حفر 40 ذراع گردند، در اين صورت طول خندق 12000 ذراع، يعنى نزديك به پنج و نيم كيلومتر خواهد بود، و پهناى آن به قدرى بود كه سواران چابك و ورزيده نمى‌توانستند با اسب از آن عبور كنند. بطبع، بايد ژرفاى آن لا اقل پنج متر و پهناى آن نيز پنج متر باشد.
جملۀ معروفى از پيامبر صلى الله عليه و آله دربارۀ سلمان
هنگام تقسيم افراد، مهاجر و انصار دربارۀ سلمان به تشاجر پرداخته، هر كدام مى‌گفتند كه سلمان از ماست و بايد همكار ما باشد. پيامبر صلى الله عليه و آله در اين لحظه با سخن خود نزاع را خاتمه داد و فرمود:
«سلمانُ مِنّا أهل البَيتِ». 2
پيامبر صلى الله عليه و آله شب و روز در كنار خندق به سر مى‌برد تا كار خندق پايان پذيرد. ولى گروه منافق، به بهانه‌هاى مختلف شانه از كار خالى كرده و گاهى بدون اجازه به منازل خود مى‌رفتند. اما مردان با ايمان، با عزمى استوار مشغول كار بودند، و در موقع عذر موجه با كسب اجازه از مقام فرماندهى دست از كار كشيده، با برطرف ساختن عذر، دو مرتبه به سوى كار باز مى‌گشتند. اين جريان، به طور واضح در سورۀ «نور»، ضمن آيه‌هاى 62 و 63 بيان شده است. 3
ارتش عرب و يهود مدينه را محاصره مى‌كنند
سپاه عرب به سان مور و ملخ، در كنار خندق ژرفى كه شش روز پيش از ورود آنان، حفر شده بود، فرود آمدند. آنان، چنين انتظار داشتند كه در دامنۀ كوه احد