287مشخصات آنها را از قبيله و غيره معين نموده است. 12 نفر از اين افراد به دست على عليه السلام كشته و بقيه به دست ساير مسلمانان مقتول گشته‌اند. سيره‌نويس مزبور، نام و نشان مقتولان را به طور واضح نگاشته و ما براى اختصار به همين اندازه اكتفاى مى‌كنيم.

ما اعتراض مى‌نماييم كه نتوانستيم خدمات على عليه السلام را به گونه‌اى كه در كتاب‌هاى فريقين، به خصوص كتاب «بحار» ¹ نوشته شده، در اين صفحات منعكس كنيم. از مطالعۀ روايات و اخبار متفرقه‌اى كه در اين باره وارد شده است، به دست مى‌آيد كه هيچ‌كس مانند آن حضرت در «احد» ثباتِ‌قدم نداشته است.

2 - ابو دجانه: وى پس از امير مؤمنان عليه السلام دومين افسرى است كه از حريم پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله دفاع نمود به گونه‌اى كه خود را سپر پيامبر صلى الله عليه و آله قرار داد، تيرها بر پشت او مى‌نشست و از اين طريق وجود پيامبر صلى الله عليه و آله را از اين كه هدف تير قرار گيرد حراست مى‌نمود.

مرحوم سپهر، در ناسخ التواريخ، جمله‌اى دربارۀ ابو دجانه دارد كه ما مدرك آن را به دست نياورديم. وى مى‌نويسد: ²

هنگامى كه پيامبر صلى الله عليه و آله و على عليه السلام در محاصرۀ مشركان قرار گرفتند، چشم پيامبر صلى الله عليه و آله به «ابو دجانه» افتاد و فرمود:

ابو دجانه! من بيعت خود را از تو برداشتم، اما على از من و من از او هستم. ابو دجانه زار زار گريه كرد و گفت:

به كجا روم، به سوى همسرم روم كه خواهد مرد. به خانه‌ام روم كه خراب خواهد شد. به سوى ثروت و مال خود بروم كه نابود خواهد شد. به سوى اجل گريزم كه خواهد رسيد.

وقتى چشم پيامبر صلى الله عليه و آله به قطرات اشكى كه از ديدگان «ابو دجانه» مى‌ريخت، افتاد، اجازۀ مبارزه داد، و او و على عليه السلام ، وجود پيامبر صلى الله عليه و آله را از حملات سرسختانۀ قريش حفظ كردند.

در كتاب‌هاى تاريخ، نام افراد ديگرى از قبيل: «عاصم بن ثابت»، «سهل