147
14 محاصرۀ اقتصادى
وسيلۀ آسان براى كوبيدن اقليتهاى جامعه، همان مبارزۀ منفى است كه شالودۀ آن را، اصل اتفاق و اتحاد اكثريت تشكيل مىدهد.
مبارزۀ مثبت، به وسايل گوناگونى نياز دارد؛ زيرا بايد گروهى رزمنده دست به سلاح روز بزنند، و با دادن تلفات جانى و مالى، و هموار ساختن صدها پستى و بلندى به سوى مقصد پيش روند. ناگفته پيداست كه نوع مبارزه با صدها رنج و بلا، همراه است و زمامداران خردمند، پس از اتخاذ تدابير لازم و آمادگى كامل، دست به چنين مبارزهاى مىزنند؛ و تا كارد به استخوان نرسد، و چاره منحصر به جنگ نگردد چنين برنامهاى را اجرا نمىكنند.
ولى مبارزۀ منفى، در گرو اين گونه مطالب نيست. فقط يك عامل نياز دارد و آن اتفاق و اتحاد اكثريت است.
يعنى گروهى كه هدف و ايده دارند، از صميم دل، با يكديگر، همپيمان و همسوگند متحد مىشوند، كه همه گونه روابط خود را با اقليت مخالف قطع كنند. خريد و فروش با آنها را تحريم نمايند، ارتباط زناشويى موقوف شود، و در كارهاى اجتماعى، آنها را دخالت ندهند و نيز در امور شخصى با آنان همكارى ننمايند. در چنين هنگام، زمين با آن پهناورى براى اقليت، بسان يك زندان كوچك و تنگى مىگردد كه هر آنى فشار آن، آنها را به نابودى تهديد مىنمايد.
اقليت مخالف در چنين گيرودار، گاهى تسليم مىشوند و از نيمۀ راه برگشته