267
فَضْلاً مِنْ رَبِّهِمْ وَ رِضْوٰاناً ... 1. همچنين مىفرمايد: در برابر هر امّتى آيين و مراسم عبادى ]در قربانى كردن [قرار داديم، تا نام خداى يگانه را بر ذبح آنچه از چهار پايان روزيشان نموده، ياد كنند. خداى شما يكتا است، پس تسليم او شويد فَلَهُ أَسْلِمُوا 2.
با توجّه به اين آيات، قربانى، براى ايجاد حالت رضا و تسليم در قلب بنده نسبت به مولا و جلب خشنودى و رضايت او است. چند چيز نشانۀ اهل تسليم است؛ از جمله: ترس در قلب از توجّه به عظمت حضرت حق و صبر بر مشكلات وسختىها (مانند دشوارىهاى مناسك حج) و پرداخت آنچه روزى شده در راه حق (به خصوص گوشت قربانى). به راستى درون حجگزاران واقعى با تسليم شدن در برابر اوامر الهى، زلال و صاف مىگردد و «فله اسلمو»رمز و نشانهاى براى اين صفاى روح و جان است كه جز ره دوست نجويند و پوياى ماسوى الله نباشند.
سه. ذبح مقام حيوانى و كشتن هواى نفسانى
قربانى كردن حيوانات، اشاره به قربانى وذبح حيوانيت انسان دارد؛ يعنى، به او مىآموزد كه براى رسيدن به كمال انسانى، نفس حيوانى خويش را درهمين جا بكشد و به دنبال هوا و هوس نرود و در قيامت، خود را از آتش جهنم نجات دهد. امام سجّاد (ع) مىفرمايد: «اذا ذبح الحاجّ كان فداه من النّار»؛ «هر گاه حاجى حيوان را ذبح كند، از آتش جهنم نجات مىيابد 3».
حكيم متألّه رفيعى قزوينى، به زيبايى اين نكته را بيان كرده است: «قربانى در روز عيد، صورتى دارد و باطنى؛ صورت آن كشتن