208است. 1 از امام صادق (ع) نقل شده است: «با پدرم امام باقر(ع) در حجر اسماعيل بوديم و ايشان مشغول به نماز بود كه مردى آمد و سلام كرد. ]آنگاه[ گفت: سه سؤال دارم: نخست اين كه فلسفه طواف اين خانه چيست؟ پدرم فرمود: خداوند متعال وقتى ملائكه امر فرمود آدم را سجده كنند و ملائكه در آغاز نپذيرفتند، خداوند بر آنان غضب كرد!! سپس ملائكه از خداوند طلب آمرزش و توبه نمودند. خداوند امر كرد تا به طواف بيت المعمور مشغول شوند. براى فرزندان آدم نيز كعبه قرار داد تا سبب آمرزش گناهان آنان شود. 2
هشت. پيوند نماز و طواف
طواف همانند نماز، يك عبادت است كه در دو شكل (يكى متحرك و ديگرى ساكن) انجام مىشود. عشق در رفتار عاشق، به دو گونه تجلّى مىيابد: يا با آرامش و گوشه نشينى و زمزمه عشق سرودن (نماز)، و يا برخاستن و به جنبش در آمدن و از خود بىخود شدن (طواف). البته طواف رمزى فراتر از نماز دارد؛ چون در نماز استقبال و روى آوردن به كعبه شرط است؛ ولى در طواف، سالك خدا را در يك جهت نمىبيند، بلكه خدا را هميشه و در همه جا حاضر و ناظر مىداند. از اين رو در طواف به طرف قبله بودن شرط نيست و طواف كننده با تمام وجود درك مىكند كه: وَ لِلّٰهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ فَأَيْنَمٰا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللّٰهِ إِنَّ اللّٰهَ وٰاسِعٌ عَلِيمٌ. 3
بنابراين طواف، نماد درك حضور خداوند در همه جهات و ابعاد است.