163جويى باشد، مورد نكوهش است و در حج حرام مى‌باشد. فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلاٰ رَفَثَ وَ لاٰ فُسُوقَ وَ لاٰ جِدٰالَ فِي الْحَجِّ. ¹البته در جدال باطل لازم نيست هردو به باطل عمل كنند؛ بلكه اگر يك طرف نيز مرتكب جدل باطل شود، فرد مقابل - ولو بر حق باشد- بايد از گفت‌وگو و ادامه آن بپرهيزد. در اين رابطه مى‌توان به حكمت هايى چند اشاره كرد:

2-1. از بين بردن تفرقه و دشمنى

محيط حج بايد از گفت‌وگوهاى بى‌فايده و بحث‌ها و كشمكش‌هاى بيهوده عارى باشد؛ زيرا حج محيط عبادت و اخلاص و همبستگى است. روح انسان بايد از آن نيرو بگيرد و در عين حال رشتۀ الفت و برادرى در ميان مسلمانان محكم گردد؛ لذا هر كارى كه با اين امور منافات داشته باشد، ممنوع است. البته «جدال احسن» -كه پايه‌هاى اعتقادى را محكم مى‌سازد و نفى تفكرهاى باطل و سلطۀ طاغوت ها را هدف قرار مى‌دهد- از قلمرو جدال ممنوع خارج است؛ مانند بحث و گفت‌وگو در حوزه مباحث كلامى و يا اعلان برائت از كافران و مشركان.

2-2. جلوگيرى از حرمت شكنى حرم، كعبه و صاحب بيت

حج در ماه‌هاى حرام قرار گرفته است و مكه و كعبه و مسجدالحرام و حرم نيز داراى حرمت مخصوصى هستند. در حديثى آمده است: «الحرمات خمس: البيت الحرام و المسجد الحرام و البلد الحرام و الاشهر الحرام و الحرم» ²و رعايت احترام آنها از اهميت ويژه‌اى برخوردار است: وَ مَنْ يُعَظِّمْ حُرُمٰاتِ اللّٰهِ فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ عِنْدَ رَبِّهِ ³پس آنچه در حج حرام