96
تفسير
فداكارى بزرگ در شب تاريخى هجرت
گرچه آيهى فوق همان گونه كه در شأن نزول آن ذكر شد، مربوط به ماجراى هجرت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و فداكارى على عليه السلام و خوابيدن او در بستر آن حضرت نازل شده، ولى همچون ساير آيات قرآن، مفهوم و محتواى كلّى و عمومى دارد و در واقع نقطهى مقابل چيزى است كه در آيات قبل در مورد منافقان وارد شده بود.
مىفرمايد: «از ميان مردم كسانى هستند كه جان خود را در برابر خشنودى خدا مىفروشند، و خداوند نسبت به بندگانش مهربان است»؛ «وَ مِنَ النّٰاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغٰاءَ مَرْضٰاتِ اللّٰهِ وَ اللّٰهُ رَؤُفٌ بِالْعِبٰادِ».
آن گروه مردمى خودخواه و خودپسند و لجوج و معاند بودند كه از راه نفاق در بين مردم آبرويى كسب مىكردند، و در ظاهر خود را مؤمن و خيرخواه نشان مىدادند، اما كردارشان پرده از روى گفتارشان بر مىداشت چرا كه جز فساد در زمين و نابود كردن حَرث و نَسل كار ديگرى نداشتند.
ولى اين گروه تنها با خدا معامله مىكنند و هر چه دارند حتى جان خود را به او مىفروشند و جز رضا و خشنودى او چيزى خريدار نيستند، و با فداكارى و ايثار آنهاست كه امر دين و دنيا اصلاح و حق زنده و پايدار مىشود و زندگى انسان گوارا و درخت اسلام بارور مىگردد.
مرحوم علامه طباطبايى قدس سره مىفرمايد: از آن جا كه اين آيهى شريفه: «وَ مِنَ النّٰاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ» ، در مقابل آيهى سابق؛ «وَ مِنَ النّٰاسِ مَنْ يُعْجِبُكَ» قرار گرفته فهميده مىشود كه وصف در اين جمله نيز در مقابل وصف آن جمله است؛ يعنى همان