86مقصود از سريع الحساب بودن خداوند چيست؟ مفسران وجوهى را ذكر كردهاند ازجمله:
الف: خداوند فوراً پاداش اعمال بندگان را مىدهد و زمان پاداش آنها نزديك است و اين آيه از نظر معنى مانند آيه 77 سوره نحل است «وَ مٰا أَمْرُ السّٰاعَةِ إِلاّٰ كَلَمْحِ الْبَصَرِ» و در روايتى وارد شده «انّ اللّٰه تعالى يحاسب الخلائق كلّهم فى مقدار لمح البصر».
ب: مقصود اين است كه خداوند حساب همه مردم را در مدت كوتاهى بررسى مىكند بدون اينكه حساب يكى از آنان مزاحم حساب ديگرى گردد، زيرا كه خداوند «لا يشغله شأن عن شأن» است. 1
محاسبه اعمال انسانها يك مرتبه صورت مىپذيرد؛ قال على عليه السلام : «يحاسب الخلق دفعة كما يرزقهم دفعة». 2
آيهى شريفهى «وَ اذْكُرُوا اللّٰهَ فِي أَيّٰامٍ مَعْدُودٰاتٍ» برنامه ذكر پروردگار را به دنبال مراسم حج چنين تعيين مىكند كه بجاى تفاخرهاى موهوم زمان جاهليت، خدا را در چند روز ياد كنند كه حداقل آن دو روز و حداكثر آن سه روز است، منظور از «ايام معدودات» روزهاى 11 و 12 و 13 ذى الحجه است كه در لسان روايات به نام ايام تشريق خوانده شده است.
اين اذكار در روايات و فتاوى علماى شيعه تكبيرات است: «اللّٰه اكبر اللّٰه اكبر لا اله الاّ اللّٰه و اللّٰه اكبر اللّٰه اكبر و للّٰهالحمد اللّٰه اكبر على ما هدانا و الحمد للّٰهعلى ما اولينا اللّٰه اكبر على ما رزقنا بهيمة الانعام» ، كه پس از 15 نماز در اين سه روز خوانده مىشود كه ابتداى آن نماز ظهر روز عيد قربان و انتهاى آن نماز صبح روز سيزدهم