103مىگويد: «هر كس از شما مرتد شود و از دينش برگردد، و در حال كفر بميرد، تمام اعمال نيك او در دنيا و آخرت بر باد مىرود و آنها اهل دوزخاند و جاودانه در آن مىمانند». چه مجازاتى از اين سختتر و وحشتناكتر كه تمام اعمال نيك انسان نابود شود و نه در دنيا و نه در آخرت به حال او مفيد نيفتد و گرفتار عذاب جاويدان الهى نيز بشود.
روشن است اعمال نيك هم بركات و آثارى در دنيا دارد و هم در آخرت، افراد مرتد از همهى اين آثار محروم مىشوند، به علاوه ارتداد سبب مىشود كه تمام آثار ايمان برچيده شود، همسرانشان جدا گردند و اموالشان به ارث به بازماندگان آنان برسد. 1نكتهها
1. مسألهى «احباط» و «تكفير»
«حبط» در اصل به گفتهى «راغب» در «مفردات» به معناى اين است كه چهارپايى آن قدر بخورد كه شكمش باد كند و چون اين حالت سبب فساد غذا و بى اثر بودن آن مىگردد، اين واژه به معناى باطل و بىخاصيت شدن به كار مىرود، از اين رو در «معجم مقائيس اللّغة» معناى آن را بطلان ذكر كرده است و به همين دليل در آيهى 16 سورهى هود هم رديف باطل ذكر شده مىفرمايد: «أُولٰئِكَ الَّذِينَ لَيْسَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ إِلاَّ النّٰارُ وَ حَبِطَ مٰا صَنَعُوا فِيهٰا وَ بٰاطِلٌ مٰا كٰانُوا يَعْمَلُونَ» ؛ «دنيا پرستان كسانى هستند كه در آخرت جز آتش بهرهاى ندارند و آنچه را در دنيا انجام دادهاند بر باد مىرود و اعمالشان باطل مىشود.»
و اما «احباط» در اصطلاح متكلمان و علماى عقايد، عبارت از اين است كه ثواب