89اتوبانها و پلها را مثال مىزنيم - كارى كه از هرجهت ساده به نظر مىآيد - كار اين راهسازىها بهخصوص راههايى كه به يك جا منتهى مىشود در ماههاى حج (شوال، ذوالقعده و ذوالحجه) و اندكى قبل و بعد از آن متوقف مىشود؛ چرا كه در ماههاى حج اين سيل خروشان بايد از اين راهها هرچند هم درست آماده نباشد بگذرد.
ناچار مهندسان و كارگران فقط هشت ماه از سال را مىتوانند در اين جادهها كار كنند و طبيعى است در مدت چهارماه بعد، آنچه ساختهاند و تمام شده خراب مىشود و يا به سختى آسيب مىبيند.
گفتيم صحراى عرفات صحراى محشر است. اگر در جايى ديگر دستههايى از مردم جمع شوند و كسى بگويد محشرى است، حتماً قصد مجازگويى دارد. اما در عرفه، محشر حقيقى است. مگر نه اين است كه در موسم حج مردم از هر نژاد و هر رنگ در اين صحرا جمع مىشوند و در آنجا خداى بزرگ نه به نژاد و نسب آنان مىنگرد، و نه به رنگ و زبانشان، و آنچه در آنجا به حساب مىآيد اعمال آنهاست. خداوند بر اين زائران منّت مىگذارد تا در اين صحرا داخل شوند - صحرايى پر از خيمه و چادر - وقتى داخل اين صحرا شديد تعجب مىكنيد كه چگونه