48

قدرت

چهارمين شرط تكليف، قدرت يعنى توانايى براى انجام كارى است كه خداوند آن را از انسان خواسته است. توانايى، تنها شرطى است كه قرآن كريم به عنوان شرط تكليف، بر آن تأكيد نموده و با صراحت اعلام كرده است:

«لاٰ يُكَلِّفُ اللّٰهُ نَفْساً إِلاّٰ وُسْعَهٰا». ¹

خداوند هيچ كس را جز به اندازۀ توانش تكليف نمى‌كند.

در واقع، تكليف يك شرط بيشتر ندارد و آن، توانايى مكلّف براى انجام تكليف است. اين توانايى شامل: توانِ جسمى، عقلى، علمى و عملى است.

آنچه در روايات اسلامى دربارۀ ساير شرايط تكليف آمده، در حقيقت توضيح اين شرط است.

امام حسين عليه السلام دربارۀ اين شرط فرمود:

خداوند طاقت كسى را نگرفت، مگر آنكه طاعت خود را از او برداشت، و قدرت كسى را سلب نكرد، مگر اينكه تكليف خود را از او برداشت. ²روايتى از امام على عليه السلام نقل شده كه بيانگر دقت پيشوايان اسلام در رعايت توان مكلف براى انجام تكليفهاى الهى است.آن بزرگوار فرمود:

نماز هنگامى بر مكلف واجب مى‌شود كه درك كند، روزه هنگامى بر مكلف واجب مى‌گردد كه طاقت داشته باشد. ³