439
امامت و بيعت
از جمله مباحثى كه فقها و متكلّمان مطرح كرده‌اند اين است كه آيا بيعت مردم با شخصى به‌عنوان حاكم اسلامى، بيعت اهل حلّ و عقد و يا حتّى دو يا يك نفر، به حكومت آن شخص مشروعيت مى‌بخشد يا اين‌كه مشروعيت حكومت هر شخص، از آن‌جا كه حاكميت و حكومت بالاصاله از براى خداست، بايد از جانب خداوند - باواسطه يا بدون واسطه - ثابت شود و بيعت مردم در حقيقت التزامى عملى از جانب آنان و تعهدى است بر گوش‌دادن به سخنان حاكم و اطاعت‌كردن از دستورهايش و اين بيعت، عهدى است كه ثمره و فايده‌اش تنها براى بيعت‌كننده است؟
اهل سنت قول اوّل، و شيعه اماميه قول دوم را برگزيده‌اند. اكنون به بررسى اين موضوع مى‌پردازيم.
رأى اهل سنت
فقها و متكلمان اهل سنت يكى از مصاديق تفويض شرعى، به تعبيرى ديگر اسبابِ مشروعيت‌بخشيدن به حكومت را بيعت عموم مردم يا بيعت اهل حلّ و عقد مى‌دانند و معتقدند كه خلافت و زعامت به توسط آن مشروع مى‌گردد. برخلاف شيعۀ اماميه كه تنها نظريۀ نصّ را قبول دارند و بيعت را سببِ مشروعيت حكومت و حكم نمى‌دانند، بلكه تنها التزامى عملى از جانب مردم به رهبر مى‌دانند كه با آن حكومتش فعليّت پيدا مى‌كند.