308
معناى كلمۀ مصحف
مصحف در لغت به معناى مجموعه‌اى است از نوشته‌هاى يك كاغذ، يا مجموعۀ اوراقى كه در يك جلد، جاى دهند.
جوهرى مى‌نويسد: «المصحف: هو الجامع للصحف المكتوبة بين الدفتين». 1
مصحف عبارت است از چيزى كه جمع كنندۀ نامه‌هايى است كه بين دو جلد نوشته شده است. در نتيجه لفظ مصحف در لغت عرب شامل مطلق كتاب جلد شده است و اختصاص به قرآن ندارد.
كلمۀ مصحف بعد از نزول قرآن
بى ترديد لفظ مصحف بعد از نزول قرآن استعمال زيادى داشته، به طورى كه در قرآن مشهور شده است. ولى اين بدان معنا نيست كه معناى لغوى آن الغا شده، بلكه در معانى ديگرى - غير از قرآن - نيز استعمال شده است.
لفظ مصحف در قرآن و احاديث
با مراجعه به قرآن كريم پى مى‌بريم كه لفظ مصحف به معناى قرآن، در آن استعمال نشده است، با آن كه اسامى فراوانى بر آن اطلاق شده كه برخى به بيش از پنجاه اسم رسانده‌اند.
هم چنين با مراجعه به احاديث مشاهده مى‌كنيم كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله لفظ مصحف را به عنوان علم بر قرآن اطلاق نكرده است.
در تاريخ آمده است: اولين مرتبه‌اى كه اين لفظ بر كتاب خداوند اطلاق شد در عصر خلافت ابوبكر بوده است. سيوطى نقل مى‌كند: «لمّا جمع ابوبكر القرآن قال سمّوه، فقال بعضهم: سمّوه انجيلاً فكرهوه. و قال بعضهم: سمّوه السفر فكرهوه من يهود. فقال ابن مسعود: رأيت بالحبشة