143جواب:

در بحث مستقلى كه در مورد حيات برزخى خواهيم نمود به اين شبهه پاسخ خواهيم داد و ثابت خواهيم كرد كه مردگان نه تنها در عالم برزخ حيات و زندگانى داشته و از اين عالم نيز باخبرند، بلكه زندگى شان از حيات دنيوى وسيع‌تر و علمشان به حقايق اين عالم جامع‌تر است.

3 - دعا نوعى عبادت است

محمّد بن عبدالوهاب در استدلال بر عدم جواز توجه به غير خداوند و شرك بودن استغاثه و استعانت از غير خدا مى‌گويد: «عبادت مخصوص خداوند متعال است و كسى در آن حقى ندارد و دعا نوعى از عبادت است كه كوتاهى كردن از آن مستوجب عذاب است، لذا تقاضا از غير خدا انحراف از عبادت خدا و شريك قرار دادن غير او در عبادت با خداوند است.» ¹

جواب:

درخواست حاجت از غير خداوند به دو شكل صورت مى‌پذيرد: يكى اين كه با اعتقاد به استقلال در تأثير واسطه است كه اين مشكل شرك را دارد. ديگر اين كه توجه به غير خدا دارد و از او حاجت طلب مى‌كند، لكن با اين اعتقاد كه او تنها واسطۀ خير است و همۀ امور به دست خداوند متعال است، اين عمل نه تنها اشكالى ندارد بلكه در راستاى توحيد است. و آيه شريفۀ: اُدْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبٰادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دٰاخِرِينَ ؛ ² نهى از خواستن و توجه؛ همراه با اعتقاد استقلالى در تأثير، شرك است، نه مطلق خواستن و توجه كردن، زيرا خداوند متعال در قرآن كريمش به صراحت سخن از واسطه به ميان آورده و مردم را به طلب كردن و واسطه قرار دادن دعوت كرده است؛ آن جا كه مى‌فرمايد: يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ ...؛ ³«اى مؤمنين تقوا پيشه كنيد و به سوى من وسيله را طلب كنيد...».