136توسل كند نمىگويند كه او را عبادت كرده است، زيرا از نظر شرع، مجرد صدا زدن و استغاثه نمودن، عبادت محسوب نمىشود، اگر چه در لغت آن را عبادت بنامند. دليل اين مطلب امورى است مثل لفظ صلاة كه در لغت به معناى مطلق دعا و تضرع است، ولى در اصطلاح به معناى اقوال و افعال مخصوصى است كه افتتاح آن تكبير و اختتام آن تسليم است. پس هر دعايى نماز نيست، هم چنين است عبادت...».
همو در جاى ديگر مىگويد: «عبادت در شرع به معناى انجام نهايت خضوع قلبى و قالبى است. قلبى آن، اعتقاد به ربوبيت يا خصيصهاى از خصائص آن است، مثل استقلال در نفع يا ضرر، و قالبى آن، انجام انواع خضوع ظاهر از قيام، ركوع، سجود و غير اينهاست، همراه اعتقاد قلبى. لذا هرگاه كسى اين اعمال قالبى را بدون اعتقاد قلبى انجام دهد شرعاً عبادت محسوب نمىشود ولو آن عمل قالبى سجود باشد. اگر كسى قائل به كفر سجده كننده بر بت است از آن جهت مىباشد كه اين عمل نشانۀ آن اعتقاد است...». 1
آن گاه در نتيجهگيرى از كلامش مىفرمايد: «با اين بيان روشن شد كه مجرد صدا زدن يا استغاثه يا استعانت از ارواح اولياى الهى يا خوف و رجا يا توسل و تذلل عبادت محسوب نمىشود.» 2
از همين رو در صحيحين وارد است كه خورشيد در روز قيامت به مردم چنان نزديك مىشود كه عرق به نصف گوش مردم خواهد رسيد، در اين ميان همه به حضرت آدم، آن گاه به موسى و سپس به حضرت محمّد صلى الله عليه و آله استغاثه مىكنند، و خداوند شفاعت آنان را مىپذيرد و بين خلايق حكم مىكند. 3
تقسيم توحيد نزد وهابيون
وهابيون توحيد را برسه نوع تقسيم نمودهاند: ربوبى، الوهى و توحيد در اسما و صفات. ابن عثيمين مىگويد: «توحيد ربوبى؛ يعنى اختصاص دادن خلق، ملك و تدبير به