110خود «نشأة الفكر الفلسفى فى الاسلام» ¹ مى‌گويد: «محتمل است كه عبداللّٰه بن سبأ شخصيّتى جعلى باشد، يا اينكه اين اسمِ رمزى اشاره به عمار بن ياسر باشد...».

جواب

اين رأى و نظر تنها احتمالى است كه نه‌تنها دليل قانع‌كننده ندارد، بلكه مى‌توان دليل برخلاف آن اقامه نمود، از باب نمونه:

1 - اين احتمال هنگامى صحيح است كه رواياتى كه دربارۀ عبداللّٰه بن سبأ وارد شده صحيح‌السند باشند، درحالى‌كه به اثبات رسيد كه همۀ آنها وهميّاتى بيش نيست.

2 - مورّخين مواقف عمّار و معارضات او با عثمان را به‌طور صريح ذكر كرده‌اند، با اين‌حال احتياج به رمزگويى نبوده است.

3 - مورّخين عبداللّٰه بن سبأ را به‌عنوان يهوديى كه در عصر خلافت عثمان اسلام آورده معرفى كرده‌اند، درحالى‌كه عمار از سابقين در اسلام است.

4 - عبداللّٰه بن سبأ را اين‌گونه معرفى كرده‌اند كه اميرالمؤمنين عليه السلام او را بعد از دعوت به توبه و نپذيرفتن آن آتش زد يا به مدائن تبعيد نمود، درحالى‌كه عمار بن ياسر در جنگ صفين به شهادت رسيد.

5 - طبرى در خبرى عمار را ازجمله كسانى معرفى مى‌كند كه دعوت عبداللّٰه بن سبأ را پذيرفته و او را در تحريك مردم برعليه عثمان و كشتن او مساعدت نموده است. ²

اينها همگى دلالت بر اين دارد كه عمار بن ياسر شخصيتى جداى از عبداللّٰه بن سبأ بوده است.