109
سؤال
آيا عبداللّٰه بن سبأ همان صحابى معروف عماربن ياسر است؟
برخى از مورّخين همانند دكتر على وردى معتقدند كه عبداللّٰه بن سبأ همان عماربن ياسر است. او در استدلال بر مدعاى خود مىگويد:
1 - عبداللّٰه بن سبأ معروف به ابنالسوداء بود كه همين كنيۀ عمار نيز بوده است.
2 - عمار از قوم سبأ در يمن است.
3 - او محبت زيادى نسبت به على بن ابىطالب عليه السلام داشته و مردم را به بيعت با او دعوت مىكرده است.
4 - عمار در مصر مردم را به شورش برعليه خليفه تحريك مىكرده است، همانگونه كه همينكار را به عبداللّٰه بن سبأ نيز نسبت دادهاند.
5 - نقل است كه عبداللّٰه بن سبأ عثمان را خليفۀ بهناحق معرفى مىكرده، و صاحب خلافت شرعى را على بن ابىطالب مىدانسته است، كه همين اعتقاد و عمل را به عمار بن ياسر نيز نسبت دادهاند.
دكتر على وردى با ذكر ادلهاى ديگر به اين نتيجه مىرسد كه عبداللّٰه بن سبأ كسى غير از عمار بن ياسر نيست. قريش عمار را سردستۀ انقلابيّون و شورشيان عليه عثمان مىدانست، ولى از ابتدا نمىخواست كه به اسم او تصريح كند، لذا بهصورت رمزى به او كنيۀ ابنسبأ يا ابنالسوداء مىداد. 1
اين رأى را دكتر كامل مصطفى شيبى در كتاب «الصلة بين التصوف والتشيع» پذيرفته است. و ادلۀ او را قانعكننده و منطقى مىداند.
از عبارات دكتر على سامى نشار نيز تمايل به اين قول استفاده مىشود. او در كتاب