102

انصاف دربارۀ عبداللّٰه بن سبأ

آنچه در مورد عبداللّٰه بن سبأ و گروه سبأيّون گفته مى‌شود، كمى از آن صحيح و بقيه به‌طور كلّى باطل است.

آنچه صحت دارد اين‌كه شخصى به نام عبداللّٰه بن سبأ دربارۀ امام على عليه السلام غلوّ مى‌كرد و مى‌گفت: او خداست - نعوذ باللّٰه تعالى - و من رسول اويم. اين موضوع چندان قابل انكار نيست و داعى بر انكار آن نيز وجود ندارد، زيرا در روايات معتبر كه از طرق اهل‌بيت عليهم السلام وارد شده به وجود او اشاره شده است:

امام سجاد عليه السلام مى‌فرمايد: «نزد من يادى از عبداللّٰه بن سبأ شد كه تمام موهاى بدنم راست شد، او ادعاى امرى عظيم نمود - خداوند او را لعنت كند - به خدا سوگند! على عليه السلام بندۀ صالح خدا و برادر رسول خدا بود و به كرامت نرسيد مگر به سبب اطاعت خدا و رسولش». ¹

امام باقر عليه السلام مى‌فرمايد: «عبداللّٰه بن سبأ ادعاى نبوت نمود. او گمان مى‌كرد كه اميرالمؤمنين عليه السلام خداست خداوند از اين حرفها بسيار بالاتر است». ²

و نيز از امام صادق عليه السلام روايت شده كه فرمود: «خدا لعنت كند عبداللّٰه بن سبأ را، او ادعاى ربوبيّت در حقّ اميرالمؤمنين عليه السلام نمود. به خدا سوگند! اميرالمؤمنين عليه السلام بندۀ مطيع خدا بود. واى بر كسى كه بر ما دروغ ببندد...». ³

از همين‌رو، به دليل وجود اين روايات مى‌بينيم كه رجاليين با فرض وجود او به‌طور صريح او را به غلو و كفر نسبت داده‌اند:

1 - شيخ طوسى رحمه الله مى‌گويد: «عبداللّٰه بن سبأ كسى است كه به كافر شد و اظهار غلو نمود». ⁴

2 - علامۀ حلّى رحمه الله مى‌گويد: «او غالى و ملعون است... او گمان نمود كه علىّ خدا و