72

كعبه و مسجد الحرام در دوره اسلامى

تخريب و بناى كعبه، از آغاز اسلام تاكنون

در سال 64، عبدالله بن زبير شورش كرد و شهر مكه را به عنوان مركز حكومت خود برگزيد. سپاهيان شام كه در پى براندازى حكومت زبيريان بودند، براى تصرف آن، ابتدا به مدينه رفتند و سپس با سركوبى قيام آن شهر، به سوى مكه آمدند. آنها بر فراز كوه‌هاى اطراف رفتند و شهر مكه را در حصار خود گرفتند و با نصب منجنيق، با آتش و سنگ به شهر حمله كردند. در اين درگيرى‌ها، پرده كعبه آتش گرفت و پس از آن كعبه نيز ويران شد. در همين حال، خبر مرگ يزيد به سپاهيان شام رسيد و آنان بازگشتند.

عبدالله بن زبير، به رغم مخالفت برخى از اصحاب، باقى مانده ديوار كعبه را از پايه و اساس برداشت و بار ديگر آن را بنا كرد. وى در بناى جديد كوشيد تا تغييرى را كه‌قريش در ساختمان كعبه داده و مقدار شش ذرع و يك وجب از مساحت آن را در سمت حِجْر اسماعيل‌كاسته بودند، حدود سه متر داخل كعبه كرده و آن را به همان شكل قبل از بناى قريش در آورد.

به علاوه، ابن زبير به مانند آنچه پيش از بناى قريش بود دو در براى كعبه گذاشت كه هر دو در، روى زمين قرار داشت نه مانند وضع فعلى كه حدود 2 متر بالاتر از زمين است يك در براى ورود و در ديگر براى خروج بود. اين درها، دقيقا به جاى همان محلى بود كه درهاى پيشين قرار داشت. درِ فعلى در سمت شرقى