448افراشته) وارد مِنى مىگرديد. چرا كه رسول خدا(ص) هرگاه از مسيرى عبور مىكرد، در مراجعت، از آن مسير باز نمىگشت.»
در ضرب المثلهاى عرب، ضَبّ يا سوسمار، نماد كينهتوزى و ناسپاسى و ستيزهجويى معرفى شده تا جايى كه انسان ستيزهجو و جنگ طلب « رَجُلٌ ضَبٌُّ » يعنى مرد جنگجو خوانده شده و در اينباره آمده است:
«كَانَ أَعْرَابِيّاً بَدَوِيّاً لَا يَرِعُ عَنْ قَتْلِ مَنْ مَرَّ بِهِ مِنَ النَّاسِ فَمَسَخَهُ اللَّهُ
عَزَّوَجَلَّرضَبّا» 1
«سوسمار، شخص عربِ باديه نشينى بود كه از كشتن هركس كه سر راه او قرار مىگرفت، اجتناب نمىكرد. خداوند (به جهت عبرت ديگران) او را به صورت سوسمار مسخ نمود.»
رمزواره
اين مطلب كه رسول خدا(ص) قبل از وارد شدن به عرفات از راهى كه مسير عبور سوسمارها بوده است، حركت مىكردند (با توجه به غلبه خصلت ستيزهجويى در ميان اعراب) راز عميقى را بازگو مىكند و نشان مىدهد كه انسانها قبل از جبران مافات و تغيير بينش و روش، از چه راه خطرناكى عبور نموده و در معرض چه رذايلى قرار دارند و به منظور نجات از دام اين رذايل نفسانى و دور نمودن منشأ گناه است كه بايد به عرفات بروند.
وقوف در عرفات در كلام پيشوايان معصوم (عليهم السلام)
وقوف در عرفات از اركان اصلى حج است و حج بدون آن، پذيرفته نمىگردد تا جايى كه رسول خدا(ص) فرمودند: