374 لِيَشْهَدُوا مَنٰافِعَ لَهُمْ» ¹

«و مردم را به حج دعوت‌كن تا مردانى پياده و سواره بر شتران لاغر از هر راه دورى به سوى تو آيند و شاهد منافع گوناگون خويش باشند.»

نكات برجسته در اين آيه عبارتند از:

1. «أَذِّنْ فِي النّٰاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ» «مردم را به حج دعوت كن تا به سوى تو آيند.»

عبارت « يَأْتُوكَ » به اين حقيقت اشاره دارد كه اراده خداوند از حج، آمدن نزد ابراهيم(ع) و اجابت دعوت او بوده است (كه بر بالاى سنگى ايستاد و با نداى خود مردم را به اداى حق ذُرّيه فراخواند) و الّا مى‌بايد از تعابيرى همچون « يَأْتوُه » يا « يَأْتُوهَا » كه ناظر به بيت يا كعبه است، استفاده مى‌شد. به همين دليل، اميرمؤمنان(ع) مقصود از دعوت و اذان ابراهيم(ع) را ولايت خود معرفى نموده، فرمودند:

«كُنْتُ أَنَا الْأَذَانَ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ» ²

«من، اذان (وسيله دعوت) به حج در ميان مردم هستم.»

2. «رِجٰالاً وَ عَلىٰ كُلِّ ضٰامِرٍ» ³ «پياده يا بر مركب‌هاى لاغر»

اين بخش از آيه اشاره به اين امر دارد كه وسيله رفتن به حج، به منظور اداى حق ذُرّيه ابراهيم(ع) گوناگون است و پياده رفتن به كعبه و درك دشوارى‌هاى آن