104بيش از يك توهم نيست؛ و اگر همچنين شخصى وجود داشته، آنچنانكه [برخى] تاريخنگاران او را با اهميت جلوه دادهاند و فعاليتهاى او را در روزگار عثمان و سال اول خلافت على به تصوير كشيدهاند، نبوده است، بلكه فردى بوده كه دشمنان شيعه وى را تنها براى [كوبيدن] شيعه ذخيره كرده بودند و نه [حتى] براى خوارج. 1
5. احاديث و اقوال درباره شخصيت ابنسبأ، با يكديگر بسيار اختلاف دارند. گاه از او به نام «عبداللهبنسبأ» و گاهى به نام «ابن السوداء» ياد شده است. از ظاهر كلام عبدالقاهر بغدادى در «الفَرق بَينَ الفِرَق» مىتوان فهميدكه اين دو نام، براى دو نفر است نه يك نفر 2، اما بيشتر بر اين باورند كه عبداللهبنسبأ همان ابن السوداء است. ظاهر كلام بلاذرى در «انساب الاشراف»، و سمعانى در «الانساب» و مقريزى در «الخطط والآثار» نيز بر اين دلالت مىكند كه ابن سبا همان عبداللهبنوهب راسبى همدانى از سركردگان خوارج است كه در نهروان كشته شد. 3