716شايد حال در رواق باشد، آنجا پايين مى‌رفتند، و دالان دراز تاريكى داشت، چون از آن جا مى‌گذشتند به در سرداب غيبت مى‌رسيدند، كه حال آيينه‌كارى شده، و پنجره از طرف قبله به صحن عسكريّين عليهما السلام باز مى‌شود، و آن در از وسط اين سرداب باز مى‌شد، كه حال كاشى ديوار به جاى آن را به شكل محرابى ساخته‌اند، و همۀ اعمال اين سه امام عليهم السلام از يك حرم مى‌شد ، و لهٰذا شهيد اوّل در مزار بعد از زيارت عسكريّين عليهما السلام زيارت سرداب را ذكر كرده، پس از آن زيارت نرجس خاتون را ، و در يكصد سال و چيزى قبل مؤيّد مسدّد احمد خان دنبلى مبلغى خطير اقدام كرد و صحن آن دو امام عليهما السلام را به نحوى كه الآن موجود است جدا نمود، و براى آن روضه و رواق و قبّۀ عاليه برپا نمود، و براى سرداب مطهّر صحنى على حده و ايوانى و راهى و پلّه‌اى جدا و دهليزى و سردابى مستقل براى زنان ساخت، چنانچه حال ديده مى‌شود، و آن راه اوّل و پلّه‌ها و دَرِ سرداب بالمرّه مسدود شد و نشانى از آنها نيست ¹، و محلّى براى بجا آوردن بعضى از آداب وارده نماند، ولكن محلّ جمله‌اى از زيارات كه اصل سرداب شريف است تغييرى نكرده .

و امّا استيذان و خواندن اذن دخول پس به حسب استقراء در همۀ زيارات وتصريح علماء بر هر درى كه از آن جا مرسوم شده دخول در آن حرم از هر امامى كه باشد بايست رعايت كرد، و در آن حرم محترم بى‌اذن داخل نبايد شد . الحال شروع كنيم در كيفيّت زيارت :

بدان كه اذن دخول خاصّ سرداب مطهّر همان زيارتى است كه بعد از اين بيايد و اوّل آن السَّلامُ عَلَيْك يَا خَليفَةَ اللّٰه است، و در آخر آن استيذان مى‌شود ، و بايست آن را در دَرِ سرداب پيش از پايين رفتن از پلّه‌ها خواند ، و اذن دخولى ديگر سيّد ابن طاووس نقل كرده قريب به همان اذن دخول اوّل كه در فصل دويّم از باب زيارات نقل كرديم ( ص 433 ) ² ، و اذن دخولى ديگر علّامۀ مجلسى از نسخۀ قديمه نقل كرده، كه اوّل آن اللّٰهُمَّ إِنَّ هٰذِهِ بُقْعَةٌ طَهَّرْتَها وَعَقْوَةٌ شَرَّفْتَها ³ است، كه ما نيز آن را بعد از اذن دخول عمومى نقل كرديم، پس به آن جا رجوع نما، و به آن كلمات استيذان كن، پس از آن برو و داخل سرداب مطهّر شو و زيارت كن آن حضرت را به آنچه خود دستور العمل داده‌اند، چنانچه شيخ جليل احمد بن ابى طالب طبرسى رحمه الله در كتاب شريف احتجاج روايت كرده كه از ناحيۀ مقدّسه بيرون آمد به سوى محمّد حميرى بعد از جواب از مسايلى كه از آن حضرت سؤال كرده بود : بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ لَالِأَمْرِهِ تَعْقِلُونَ ، وَلَا مِنْ أَوْ لِيائِهِ تَقْبَلُونَ ، حِكْمَةٌ بالِغَةٌ فَمَا تُغْنِي النُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لَايُؤْمِنُونَ ⁴ ، السَّلامُ عَلَيْنا