34لذا دو مورد از بدعت خارج مىشود:
الف) مواردى كه امرى حادث شود ودليل خاصى براى آن در شرع موجود باشد، ولو آن امر در زمان رسول خدا(ص) اتفاق نيفتاده باشد؛ مثل زلزله كه در عصر رسولخدا(ص) اتفاق نيفتاد، تا آنكه در بصره زلزلهاى شد وابن عباس براى مردم نماز آيات خواند.
ب) مواردى كه تحت دليل عام است. يكى از امورى كه سبب ضمانت وحفظ وبقاى شريعت اسلامى است، عموماتى است كه در آن، شريعت در لسان أدله وجود دارد كه تطبيق بر جزئيات وموضوعات جديد، باعث پويايى وبقاى شريعت اسلامى است. از همين رو اگر امرى در شريعت حادث شده وآن را به دين نسبت دادند، ولو دليل خاصى بر آن از قرآن وروايات وجود نداشته باشد، ولى داخل در عمومات ادله است واز بدعت خارج مىگردد؛ مثلا در آيه شريفه: وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ ... (انفال: 60) اگر در اين زمان كشور مسلمانى درصدد آماده نمودن هواپيماى جنگى ووسايل مدرن نظامى برآيد، مشمول اين آيه شريفه خواهد بود وبه آن عمل كرده است؛ در حالى كه اين ادوات در صدر اسلام نبوده است.
و نيز در صحيح بخارى ازپيامبر(ص) نقل شده كه فرمود:
انّ افضلكم من تعلّم القرآن و علّمه. 1
همانا بهترين شما كسى است كه قرآن را فرا گرفته وآن را به ديگران تعليم دهد.