26
توصيههاى اخلاقى و تربيتى
در سفر حج، بر خلاف عمره، به خاطر كثرت جمعيت، زمان كوتاه انجام اعمال و ناتوان بودن گروهى از زائران از يك سو و از سوى ديگر اعمال طاقتفرساى عرفات، مشعر و منا گاهى شرايطى پديدار مىشود كه به تنش و درگيرى در كاروان مىانجامد و بعضاً شاهد آن هستيم. اين مسئله در بين افراد مُسِن و ناتوان و عصبى بيشتر ملاحظه مىشود. روحانىموفق در اين موارد با آمادگى قبلى مىتواند در برقرارى آرامش ورفع مشكلات نقش تعيين كنندهاى ايفا كند. در اين جا به مهمترين نكاتى كه رعايتآنها از آغاز سفر مىتواند فضاى معنوى كاروان را تلطيف كند، اشاره مىشود:
- حسن معاشرت با زائران در طول سفر.
- احترام قائل شدن براى كليه زائران و عدم تبعيض ميان آنان در روابط و برخوردها.
- بردبارى كردن در برخورد با مشكلات به خصوص هنگام تندى كردن افراد ناتوان و عصبى.