93 اَلْمَلِكِ الْقُدُّوسِ ...». ¹ البته انسان‌ها به اين واقعيت و حقيقت دست نمى‌يابند. به تعبير ديگر نيافتن دليل بر نبودن نيست. هستى همه تسبيح گوى حق است هر چند انسان نفهمد.

به هر تقدير جهان هستى آنگونه كه خدا در قرآن تصوير مى‌كند و براى انسان معرفى مى‌نمايد، با جهانى كه ما مى‌شناسيم، كاملاً متفاوت است. اين وظيفۀ ماست كه نگاه خود را به هستى تغيير دهيم و بينشى الهى نسبت به عالم بيابيم. چشم‌ها را بشوييم و جهان را جور ديگر ببينيم.

از جمله حقايقى كه رسول خدا صلى الله عليه و آله در باب لبيك بر ملا كرد اين كه زبان هستى، لبيك است. اگر عالم وجود تسبيح گوى حق‌اند، اگر عالم هستى آيات حق و بندۀ اويند و اگر جهان بيكران خاضع و خاشع براى اوست، همه چيز لبيك مى‌گويند. رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:

«مَا مَن مُلَبٍّ يُلَبِّي إلاّ لَبّى عَن يَمِينِهِ وَ شِمَالِهِ مِن حِجرٍ أو شَجَر أو مَدَر، حَتّى تَنْقَطِعَ اْلأرض مِن هَاهُنا وَ هَاهُنا» ؛

«هيچ لبيك گويى نيست، مگر آن كه آنچه از سنگ و درخت و كلوخ در چپ و راست اوست، (هم صدا با او) لبيك مى‌گويد، تا آنجا كه چشم كار مى‌كند.» ²

همچنين امير مؤمنان فرمود:

«مَا مِنْ مُهِلٍّ يُهِلُّ فِي التَّلْبِيَةِ إِلاَّ أَهَلَّ مَنْ عَنْ يَمِينِهِ مِنْ شَيْءٍ إِلَى مَقْطَعِ التُّرَابِ وَ مَنْ عَنْ يَسَارِهِ إِلَى مَقْطَعِ التُّرَابِ، وَ قَالَ لَهُ الْمَلَكَانِ: أَبْشِرْ يَا عَبْدَ اللَّهِ وَ مَا يُبَشِّرُ اللَّهُ عَبْداً إِلاَّ بِالْجَنَّةِ»؛

«هيچ لبيك گويى نيست، مگر آنكه هر چه در چشم انداز اوست، در سمت راست و چپ لبيك گويند. و دو فرشته به او مى‌گويند: «مژده باد بر تو اى بندۀ خدا» و خداوند هيچ بنده‌اى را جز به بهشت مژده نمى‌دهد». ³

تلبيه را آدابى است كه يكى از آنها خشوع است. حاجى به هنگام گفتن لبيك بايد با خشوع