120خاموش بود و نگريست. زائر هم اينك در سرزمين حضور و شهود ايستاده و آمادۀ پرواز است.
كلماتى را از صميم قلب نثار معبود خود مىكند، او به راز و نياز با معشوق مىايستد و در درياى تفكر غوطهور شده سر در جيب مراقبه فرو مىبرد.
حاجى خود را مقابل خدا مىبيند؛ روبه روى كعبه، نگين زمين و محل نزول فرشتگان آسمان. كعبه همان خانهاى است كه هر روز زائر بارها از راه دور رو به آن سو مىكند. بيت اللّٰه همان ديوارهاى بلندى است كه مشتاقان براى نظارۀ آن لحظه شمارى مىكنند. كعبه همان ساختۀ كسى است كه نزديكترين افراد خويش را به قربانگاه عشق برد، كعبه نشانۀ توحيد و چراغ هدايت بشر است، كعبه اولين خانۀ بندگى است. باطن كعبه قلب انسان كامل است، قلب ابراهيم عليه السلام ، قلب اسماعيل عليه السلام ، قلب نوح عليه السلام ، قلب موسى عليه السلام ، قلب عيسى عليه السلام ، قلب رسول خدا صلى الله عليه و آله كه بايد گرداگرد آن چرخيد و پروانهوار در اين بزم سوخت.
اسرار طواف
1. تشبّه به فرشتگان
فرشتگان الهى در اطراف كعبه آسمانى مىگردند، لذا انسان بايد خود را همگون با فرشتگان كند.
«وَ تَرَى الْمَلاٰئِكَةَ حَافِّينَ مِنْ حَوْلِ الْعَرْشِ » 1 ؛
«در آن روز فرشتگان را مشاهده مىكنى كه گرداگرد عرش الهى درآمدهاند.»
كعبه نمادى از خدا در عالم ملك و شهادت است. انسان به هنگام طواف بايد متذكر بيت معمور در آسمانها باشد. طواف انسان به دور كعبه ملكى، همان طواف ملائكه به دور عرش الهى است و انسان بايد به هنگام طواف تا آسمانها و فرشتگان بالا رود. امام صادق عليه السلام در حديث مصباح الشريعه به اين نكته بلند عرفانى اشاره فرمود:
«وَ طُفْ بِقَلْبِكَ مَعَ الْمَلاَئِكَةِ حَوْلَ الْعَرْشِ كَطَوَافِكَ مَعَ الْمُسْلِمِينَ بِنَفْسِكَ