66

1- كافى

شيعه در عصر حضور ائمه عليهم السلام چهارصد اصل معروف به «اصول اربعمأة» ¹ و نيز شش هزار و ششصد كتاب ² تدوين كردند كه احاديث شيعه در اين كتابها پراكنده بود، اولين جامع بزرگ حديثى كه از اين كتابهاى متفرق گردآورى شد كتاب «كافى» از محمد بن يعقوب كلينى است. تاريخ تولد مرحوم كلينى دقيقاً معلوم نيست اما با توجه مشايخى كه از آنان حديث نقل كرده مى‌توان گفت او در سال 250 ق. زنده بوده است. و وفات او در سال 329 ق. يعنى سال آخر غيبت صغرى است. وى در كلين.، رى، بغداد، كوفه به تحصيل پرداخت و به بالاترين درجه علمى رسيد و چون مورد اعتماد همۀ مذاهب بود و صداقت او را قبول داشتند به لقب «ثقةالاسلام» شهرت يافت، و او را مجدّد مذهب شيعه در ابتداى قرن چهارم دانسته‌اند. ³معمولاً همۀ كسانى كه به بيان شرح حال مرحوم كلينى پرداخته‌اند با تمجيد زياد از او ياد كرده‌اند و كتاب كافى را نيز به عنوان دقيق‌ترين كتاب حديثى، اولين جامع حديثى، مهمترين كتاب حديث، پرفايده‌ترين كتاب حديثى ⁴ و ... ستوده‌اند اما هرگز كسى ادعا نكرده است كه تمام آنچه در اين كتاب آمده است صحيح است. و اما حديث معروف «الكافى كاف لشيعتنا» كه به امام زمان عليه السلام نسبت داده شده است، ⁵ هيچ مدرك و سندى ندارد و حتى اخباريين كه معمولاً به همۀ احاديث كتب اربعه اعتماد دارند به اين حديث اعتماد نداشته و معتقدند كه اين حديث اصل و سندى ندارد. ⁶ نگارنده نيز در مقدمه «المعجم المفهرس لالفاظ احاديث بحارالانوار» گفته است: اين كتاب همچون هركتاب