148 مسأله: اگر محرم حيوانى را كه بايد ذبح كند، پيدا نكرد (در صورتى كه قدرت خريدن آن را هم دارد) هرگاه به وطن خود برگشت بايد پول آن را در اختيار فرد مطمئنّى قرار دهد، تا در طول ماه ذىالحجه براى او قربانى كند و چنانچه در همان سال ممكن نشد در سال آينده، در ماه ذىالحجه اين كار را بكند. و...
هدى بر چه كسانى واجب است؟
به اتفاق جميع فقها، بر كسى كه حج تمتع بجا مىآورد، ذبح يك هدى واجب است.
سؤال: آيا قربانى كردن بر كسى كه حج قران انجام مىدهد واجب است يا نه؟
جواب: به فتواى فقهاى مذاهب خمسه (شيعى، حنبلى، حنفى، مالكى و شافعى) قربانى كردن واجب است. چون به هنگام احرام بستن، قربانى راهمراه خود آورده است. و امّا در حج افراد و عمره مفرده، به اتفاق همه فقها قربانى واجب نيست.
سؤال: چنانچه مكّى حج تمتع بجاى آورد، آيا قربانى بر او واجب است يا نه؟
جواب: حنفيان، مالكيان و شافعيان، واجب نمىدانند. و ابن قدّامه در كتاب خود به نام «المغنى» مىگويد:
هيچ اختلاف نظرى در ميان اهل علم وجود ندارد، در اين كه: ريختن خون متعه بر حاضرين در مسجدالحرام واجب نيست. (يعنى ذبح هدى، در حج تمتع براى مكّى واجب نيست.)
ولى به فتواى اماميّه: اگر مكّى حج تمتع انجام دهد، هدى بر او واجب است، چون ادلّه ذبح هدى در حج تمتع، اطلاق دارد، يعنى مقيد به غير مكّى نشده است، همانگونه كه خداوند مىفرمايد. فَمنْ تمتّع بالعمرة الىَالحج فَما استَيْسر مِنالهدى.»
مسأله: به اتفاق جميع فقها، هدى واجب، ركن نيست به طورى كه اگر قربانى نكرد، حج را باطل كند.
صفات هدى:
اوّل: از انعام سه گانه (شتر، گاو، گوسفند) باشد، روى اين حساب بز هم از گوسفندان حساب مىشود.
دوّم: به اتفاق همه مذاهب اربعه اهل سنّت، اگر هدى از نوع گوسفند است بايد شش ماه و اگر بز است يكسال و اگر گاو است پنج سالش تمام باشد.
آنچه را كه تا كنون راجع به سنّ هدى از ديدگاه اهل تسنن بيان كرديم، همان چيزى است كه بعضى از فقهاى اماميه نيز به آن فتو دادهاند. گرچه در بعضى موارد با هم اختلاف دارند.