79
شيخنشينهاى حاشيۀ جنوبى خليج فارس
خليج فارس از دير باز تا زمان ظهور اسلام، تحت تصرف امپراتورىهاى ايران قرار داشت و ايرانيان از اين آبراه براى دسترسى به هند، مصر و ديگر نواحى بهره مىبردند. اعراب پس از ظهور اسلام و تصرف ايران به دست سپاهيان مسلمان، به خليج فارس دسترسى پيدا كردند اما پس از تشكيل مجدد سلسلههاى ايرانى، اعراب به تدريج از سواحل شمالى خليج فارس رانده شدند اما سواحل جنوبى را كماكان در اختيار داشتند.
با آغاز عصر استعمار، برخى از اروپائيان براى دسترسى به مناطق و منابع جديد به نقاط مختلف جهان هجوم بردند و خليج فارس يكى از وسوسه انگيزترين اين مناطق بود. با قطع شدن راه ابريشم، راههاى دريايى اهميت زيادى يافتند و لذا ابتدا پرتغالىها و سپس دولت عثمانى و آنگاه انگليسىها (1613) و هلندىها (1623) در اين منطقه حضور و سلطه يافتند و پس از بروز رقابتهاى شديد ميان استعمارگران، سرانجام انگليسىها بر اين منطقه تسلط كامل يافتند. يكى از انگيزههاى مهم انگليسىها براى تسلط بر خليج فارس، تسلط بر هندوستان بود.
انگلستان براى تثبيت قدرت خود، بسيارى از شيوخ منطقه را