243
فصل شانزدهم:در ابواب مسجد شريف و خوخههاى او يعنى دريچهها
بدان كه چنان كه متقدمين و مورخان مدينه ذكر كردهاند بعد از بناى وليد بن عبدالملك مسجد شريف را بيست در بوده، هشت از جانب مغرب و هشت از جانب مشرق و چهار از جانب شام و چهار در خاصۀ ديگر از جانب قبله بوده كه دوى آن را مروان احداث كرده و از اينها عامۀ مردم در نمىآمدند، ليكن اين زمان همه مسدود است غير چهار در كلان كه دو در جهت مشرق است، يكى باب عثمان كه نزديك حجرۀ شريفه است و در بعضى روايات اسم باب النبى نيز بر وى اطلاق يافته اما تسميۀ او به باب عثمان بنابر مقابلۀ اوست به خانۀ ايشان و امروز مشهور است به باب جبرئيل و گويا كه به سبب تسميۀ اين در به اين نام آن بوده باشد كه در غزوۀ بنى قريظۀ جبرئيل - عليهالسلام - زره پوشيده بر اسب سوار شده بود در مسجد نزد موضع جنايز كه نزديك آن در است ايستاده و در مقابل اين در است رباط جمالالدين محمد بن ابى المنصور اصفهانى و زير بنى زنگى كه بر فقراى عجم وقف كرده و براى خود در آنجا قبر ترتيب نموده و بعد از آنكه در زندان وفات يافته. اسدالدين شيركوه كه عم صلاحالدين بن ايوب است و ميان جمالالدين و اسدالدين عهدى بود كه هر يك از ايشان كه پيشتر بميرد آن ديگر كه زنده است صاحب متوفاى خود را [89 - آ] به مدينۀ نبوى نقل كند. پس اسدالدين مال صالحى به شيخ ابوالقاسم داد كه او را حمل كرده به حرمين شريفين آورده و به جنازه او در حول بيتاللّٰه