197
فصل ششم:در زيادتى عمر كه بر مسجد نبوى افزوده و اتخاذ بطيحاء در ناحيۀ آن
.
بدان كه ابوبكر چيزى در بناى مسجد شريف زياده نساخت مگر آنكه ستونهاى مسجد كهنه شده بود به جذوع نخل، آن را تجديد فرمود [67 - آ] و عمر زياده كرد و به خشت بنا نمود و در جانب قبله زياده كرد از حدّ ستونهايى كه در قبله مقصوره است و ستونها را از چوب ساخت و معارضه نمىكند به اين خبر صحيح آنچه مروى شده است كه در زمان عمر ستونها را از خشت بنا كرد و چوبها را بيرون آورد.
از ابن عمر مروى شده است كه در زمان عمر طول مسجد از قبله تا جهت شامى صد و چهل گز بود و عرضش صد و بيست گز و از اين سخن ملخص مىشود كه زيادتى عمر در جانب مغرب مقدار دو ستون بوده باشد كه به اين زيادتى صد و بيست گز نزديك مىشود و نهايت زيادتى در جهت مغرب ستون هفتم است و از جهت مشرق به سبب ابقاى حجرههاى شريفۀ نبويّه چيزى نيفزود و زيادتى جهت قبلى چنان كه مذكور شد تا حد ستونهاست و آن مقدار ده گز باشد. پس بايد كه سى گز ديگر در جهت شامى زياده شده باشد و مروى شده است كه بلندى سقف از زمين يازده گز بود و اساس مسجد را مقدار طول قامت به سنگ بنا نمود و شش درگذاشت، دو در يمين قبله، يعنى باب مروان مشهور به بابالسلام و باب عاتكه معروف به بابالرّحمه و دو در از يسار قبله، يعنى بابى كه رسول - صلىاللّٰه عليه وآله وسلم - از آن در مىآمد و باب النساء و دو در از پس قبله